W okresie docelowym mechanizm CBAM znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy łączna roczna masa importowanych towarów objętych mechanizmem przekracza wskazany próg. W praktyce importerzy sprowadzający mniej niż 50 ton takich produktów rocznie, w szczególności w ramach małych i okazjonalnych importów, są zwolnieni z obowiązków raportowych. Dotychczasowy limit wartości przesyłki wynoszący 150 euro, poniżej którego importowane towary były zwolnione z obowiązków CBAM został zniesiony.
Obowiązki wynikające z mechanizmu CBAM powstają dopiero w chwili oficjalnego dopuszczenia towaru do obrotu na rynku unijnym. O konieczności rozliczenia emisji decyduje również procedura celna, a nie samo przekroczenie granicy. Z tego względu produkty/ surowce wprowadzane do UE w ramach procedury uszlachetniania czynnego, które po przetworzeniu opuszczają jej teren nie podlegają tym przepisom. Sytuacja ulega zmianie dopiero wtedy, gdy produkt zakończy procedurę zawieszającą i faktycznie trafi na rynek. Co istotne, zasada ta ma zastosowanie także wtedy, gdy sprowadzony produkt (objęty CBAM) zostanie przekształcony w wyrób niewymieniony w Załączniku I. Jeśli taki gotowy produkt zostanie dopuszczony do obrotu w UE, obowiązek rozliczenia emisji zostaje utrzymany. Ma to na celu zapobieganie obchodzeniu prawa poprzez modyfikację formy towaru na terytorium Unii. W przypadku procedury uszlachetniania biernego, jeśli produkt jest wysyłany poza Unię w celu przetworzenia i jest ponownie wprowadzany do obrotu na teren UE, to wówczas rozliczane są jedynie emisje powstające wwyniku procesu przetwarzania poza Unią.
CBAM dotyczy wyłącznie wybranych grup towarów wysokoemisyjnych i są to produkty z sektorów: cementu, nawozów, żelaza i stali, aluminium, a także energia elektryczna i wodór, zgodnie z wykazem zawartym w Załączniku I do Rozporządzenia 2023/956.
Our services as part of CBAM reporting
We offer full support for your business: we identify reportable goods, count embedded emissions and draw up a report.
W sektorze cementu, mechanizm CBAM obejmuje przede wszystkim klinkier cementowy oraz różne rodzaje cementów m.in. białego cementu portlandzkiego, pozostałych cementów portlandzkich, cementu glinowego oraz innych cementów hydraulicznych wykorzystywanych głównie w budownictwie i produkcji materiałów konstrukcyjnych. Regulacje obejmują również wybrane gliny kaolinowe. Dla wszystkich tych produktów wskazanym gazem cieplarnianym objętym raportowaniem jest dwutlenekwęgla (CO2), powstający podczas procesu produkcji.
W sektorze nawozów objętych mechanizmem CBAM znajdują się produkty chemiczne wykorzystywane w rolnictwie jako źródło składników odżywczych dla roślin. W jego zakresie zawierają się m.in. kwas azotowy oraz mieszaniny nitrujące, amoniak (zarówno bezwodny, jak i w roztworze wodnym), a także wybrane azotany. Istotną część stanowią również nawozy mineralne i chemiczne, zwłaszcza nawozy azotowe oraz wieloskładnikowe zawierające azot, fosfor i potas. Obejmują one zarówno produkty jednoskładnikowe, jak i mieszanki nawozowe w różnych formach handlowych.
Sektor żelaza i stali objęty mechanizmem CBAM dotyczy szerokiego zakresu wyrobów hutniczych oraz produktów przetworzonych wykonanych z żeliwa i stali. Do najważniejszych grup towarów należą przede wszystkim rudy i koncentraty żelaza, surowe żeliwo i stal, a także wyroby stalowe wykorzystywane w budownictwie, przemyśle oraz infrastrukturze transportowej. Mechanizm obejmuje również m.in. rury i przewody rurowe, elementy konstrukcyjne, zbiorniki, pojemniki, łączniki rur, śruby i inne wyroby metalowe. Zakres sektora został określony poprzez odpowiednie kody CN.
W sektorze aluminium, mechanizm CBAM obejmuje zarówno aluminium nieobrobione plastycznie, jak i szeroki zakres wyrobów aluminiowych wykorzystywanych w przemyśle, budownictwie oraz transporcie. Do najważniejszych grup produktów należą m.in.: pręty, kształtowniki, druty, blachy, taśmy i folie aluminiowe, a także rury, przewody rurowe oraz elementy konstrukcyjne z aluminium. Mechanizm obejmuje również pojemniki, zbiorniki, kable oraz pozostałe artykuły z aluminium sklasyfikowane w odpowiednich kodach CN. Zakres ten ma na celu objęcie produktów, których wytwarzanie wiąże się z wysoką emisyjnością procesów produkcyjnych.
Choć formalnie system koncentruje się na importerach, jego wpływ rozciąga się także na producentów z krajów trzecich, którzy w praktyce muszą przygotować się do dostarczania danych emisyjnych. W ich przypadku kluczowe jest wdrożenie systemu monitorowania emisji, obliczanie emisji wbudowanych w wytwarzane towary zgodnie z metodyką określoną przez Komisję Europejską oraz przygotowywanie odpowiednich raportów emisyjnych. Równocześnie producenci powinni posiadać pełną dokumentację, która umożliwia późniejszą weryfikację danych przez akredytowane jednostki. Dodatkowo producenci powinni zarejestrować się w Rejestrze CBAM korzystając z modułu przeznaczonego dla operatorów.
