W dwóch zdaniach sytuacja wygląda następująco: program „Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych”, finansowany ze środków Funduszu Modernizacyjnego i realizowany przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, dysponuje budżetem sięgającym 1 mld zł. Beneficjenci będą mogli uzyskać do 85% dofinansowania kosztów kwalifikowanych na realizację kompleksowych przedsięwzięć zwiększających efektywność energetyczną budynków szpitalnych. W artykule wyjaśniamy, kto będzie mógł ubiegać się o wsparcie, jakie inwestycje kwalifikują się do programu oraz jak przygotować projekt, aby zwiększyć swoje szanse na uzyskanie dofinansowania.
Dlaczego efektywność energetyczna szpitali staje się priorytetem?
Szpitale należą do najbardziej energochłonnych budynków użyteczności publicznej. Funkcjonują przez całą dobę, wymagają zapewnienia odpowiednich parametrów powietrza, temperatury oraz ciągłej pracy specjalistycznej infrastruktury medycznej. Przekłada się to m.in.: na wysokie koszty eksploatacyjne, które w ostatnich latach ponownie znacząco wzrosły. Jednocześnie wiele budynków szpitalnych powstało kilkadziesiąt lat temu i nadal charakteryzuje się niską efektywnością energetyczną. Nowy program NFOŚiGW ma pomóc szpitalom w przeprowadzeniu modernizacji, które pozwol
- ograniczyć zużycie energii,
- zmniejszyć koszty funkcjonowania placówek,
- zwiększyć udział energii odnawialnej,
- poprawić bezpieczeństwo energetyczne szpitali,
- ograniczyć emisję gazów cieplarnianych,
- zwiększyć odporność infrastruktury na skutki zmian klimatu.
Szczególny nacisk położono na projekty, które pozwolą ograniczyć zużycie energii pierwotnej i końcowej oraz zwiększą wykorzystanie odnawialnych źródeł energii. Program zakłada osiągnięcie wskazanych efektów środowiskowych poprzez m.in.
- termomodernizację budynków,
- wdrażanie odnawialnych źródeł energii,
- modernizację systemów grzewczych,
- rozwój magazynowania energii,
- zastosowanie inteligentnych systemów zarządzania energią,
- realizację inwestycji poprawiających odporność budynków na zmiany klimatu.
Przewidziany jest także osobny nabór dedykowany w formule ESCO/EPC, która umożliwia finansowanie inwestycji z przyszłych oszczędności energetycznych.
Grupy beneficjentów
O dofinansowanie mogą ubiegać się jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki pełniące rolę podmiotów tworzących lub właścicielskich wobec szpitali publicznych. Dotyczy to podmiotów tworzących samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, JST posiadających min. 51% udziałów lub akcji w podmiotach leczniczych prowadzących działalność szpitalną oraz podmiotów tworzących szpitale działające w formie samorządowych jednostek budżetowych. Program skierowany jest więc przede wszystkim do samorządów wojewódzkich, powiatowych i miejskich odpowiadających za funkcjonowanie publicznych placówek ochrony zdrowia.
Jakie inwestycje kwalifikują się do wsparcia?
Wykaz inwestycji możliwych do objęcia wsparciem:
Termomodernizacja budynków
- ocieplenie ścian zewnętrznych,
- ocieplenie dachów i stropodachów,
- modernizacja przegród budowlanych,
- ograniczenie strat ciepła.
Wymiana stolarki:
- wymiana okien,
- wymiana drzwi zewnętrznych,
- poprawa szczelności budynków.
Modernizacja systemów technicznych:
- modernizacja źródeł ciepła (z wyłączeniem tych na paliwa kopalne),
- wymiana nieefektywnych urządzeń,
- modernizacja instalacji HVAC.
Instalacje OZE:
- instalacje fotowoltaiczne,
- pompy ciepła,
- inne odnawialne źródła energii.
Magazyny energii:
- magazyny energii elektrycznej,
- rozwiązania sezonowego magazynowania energii.
Inteligentne zarządzanie energią:
- systemy BMS,
- systemy EMS,
- monitoring i optymalizacja zużycia energii.
Jakie są warunki finansowania?
Maksymalny poziom wsparcia wynosi 85% kosztów kwalifikowanych, pod warunkiem że:
- projekt uzyska co najmniej 7 punktów w ocenie jakościowej (wyjaśnienie poniżej),
- spełnione zostaną wymagania programu dotyczące kosztów kwalifikowanych oraz parametrów energetycznych inwestycji.
Jednocześnie koszt kwalifikowany przypadający na 1 m² powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza nie może przekroczyć:
- 2 500 zł/m² dla standardowych obiektów,
- 3 000 zł/m² dla budynków zabytkowych.
Istnieją jednak wyjątki, od wyżej wymienionych zasad i obejmują:
- inwestycje realizowane w formule ESCO/EPC, gdzie dotacja może wynosić do 49% kosztów kwalifikowanych,
- inwestycje, które osiągną 5 lub 6 punktów w ocenie jakościowej – NFOŚiGW może ustalić dla nich indywidualny poziom wsparcia.
Jednakże warto pamiętać, że wnioski, które uzyskają mniejniż 5 punktów, zostaną odrzucone i nie będą mogły otrzymać wsparcia.
Program przewiduje również atrakcyjne finansowanie zwrotne:
- stałe oprocentowanie na poziomie 1%,
- okres spłaty do 15 lat,
- możliwość karencji w spłacie kapitału,
- możliwość finansowania w formie dotacji do 85% kosztów kwalifikowanych, z zastrzeżeniem, że dla inwestycji realizowanych w formule ESCO/EPC, pożyczka może być podwyższona do 100% kosztów kwalifikowanych.
Co ważne, nie ma obowiązku łączenia dotacji z pożyczką. Beneficjent może skorzystać z jednej lub obu form wsparcia. „W przypadku, gdy powierzchnia o regulowanej temperaturze powietrza wskazana w audycie ex-post (na podstawie dokumentacji powykonawczej) różni się nie więcej niż o 5% od wartości ww. powierzchni wyliczonej w audycie ex-ante to wyliczenie dofinansowania uznaje się za prawidłowe i zgodne z wyliczeniem na podstawie audytu ex-ante. W przypadku przekroczeń 5% różnicy, o której mowa w zdaniu poprzedzającym, NFOŚiGW zachowuje prawo do zmiany kwoty dofinansowania.’’– cytat z zasad programu priorytetowego.
Kryteria jakościowe dopuszczające:
- wymiana lub modernizacja źródła ciepła (z wyłączeniem zastosowania paliw kopalnych),
- osiągnięcie wysokiego standardu energetycznego budynku,
- brak podwójnego finansowania,
- inwestycja zgodna z zasadą równości szans i niedyskryminacji,
- właściwie określone koszty kwalifikowane,
- sytuacja finansowa Wnioskodawcy (zdolność do wykonania inwestycji),
- zgodność z zasadą DNSH (do not significant harm),
- posiadanie obowiązkowego audytu ex-ante (audyt określający zakres inwestycji),
- posiadanie obowiązkowego audytu ex-post (audyt określający poziom oszczędności energii początkowej i finalnej),
- posiadanie obowiązkowej ekspertyzy ornitologicznej/chiropterologicznej,
- udokumentowane prawo do dysponowania gruntami lub obiektami na cele inwestycji (dla 100% zakresu rzeczowego inwestycji),
- odpowiedni koszt kwalifikowany przypadający na 1 m² powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza (nie dotyczy formuły ESCO/EPC).
Kryteria jakościowe punktowe:
Punkty przyznawane będą m.in.: za:
- redukcję zużycia energii pierwotnej,
- redukcję zużycia energii finalnej (końcowej),
- zastosowanie instalacji OZE współpracującej,
- wykorzystanie magazynów energii,
- zastosowanie sezonowych magazynów energii,
- zastosowanie wentylacji mechanicznej,
- wdrożenie systemów zarządzania energią,
- realizację rozwiązań proekologicznych,
- wymianę lub modernizację źródła ciepła (z wyłączeniem zastosowania paliw kopalnych).
Oznacza to, że już na etapie przygotowywania dokumentacji warto zaplanować projekt w sposób kompleksowy, uwzględniając kilka komplementarnych działań poprawiających efektywność energetyczną.
Kiedy ruszy nabór?
Program będzie realizowany w latach 2026-2030, a nabór wniosków ma być prowadzony w trybie ciągłym lub konkurencyjnym. Zgodnie z aktualnymi założeniami pierwsze konkursy powinny rozpocząć się od trzeciego kwartału 2026 r. Umowy będą podpisywane do końca 2029 r., natomiast wydatkowanie środków potrwa do końca 2030 r. To dobry moment, aby rozpocząć przygotowania do złożenia wniosku, wykonać niezbędne audyty energetyczne i zweryfikować zakres planowanych inwestycji.
Jak VIVERNO może pomóc?
Skuteczne pozyskanie dofinansowania wymaga nie tylko znajomości zasad programu, ale również odpowiedniego przygotowania projektu pod względem koncepcyjnym, technicznym i finansowym. VIVERNO wspiera klienta kompleksowo, na każdym etapie tego procesu, podczas:
- identyfikacji możliwości pozyskania dofinansowania,
- weryfikacji zakresu inwestycyjnego pod kątem zapisów w dokumentacji programu,
- przygotowania obowiązkowych audytów (ex-ante,ex,post), analiz energetycznych oraz załączników do wniosku niezbędnych dozłożenia wniosków w generatorze,
- opracowania dokumentacji aplikacyjnej (wniosek,audyty, załączniki),
- wsparcia na etapie oceny formalnej imerytorycznej wniosku,
- wsparcia na etapie podpisania umowy z Jednostką Wydatkującą,
- wsparcia procesu rozliczenia wniosku, dbając o wskaźniki realizacji projektu.
Z uwagi na konieczność posiadania audytów oraz gotowość do realizacji projektu od strony dokumentacji technicznej prace należy rozpocząć jak najszybciej. Wysoki poziom wsparcia i budżet programu stwarzają wyjątkową szansę na realizację przedsięwzięć, które jeszcze kilka lat temu były trudne lub niemożliwe do sfinansowania ze środków własnych.
Źródło informacji : https://www.gov.pl/web/nfosigw/poprawa-efektywnosci-energetycznej-budynkow-szpitalnych,zapisy programu operacyjnego mogą ulec zmianie.
BONUS
Już 17 września o godzinie 11:00 odbędzie się bezpłatny webinar dotyczący szczegółów opisanego finansowania. Osoby zainteresowane zapraszamy do rejestracji LINK
